Temel Linux Terminal Komutları

Linux tabanlı işletim sistemlerinde sunucu yönetimi, dosya işlemleri ve teknik optimizasyonlar çoğunlukla terminal üzerinden yürütülür. Arayüze bağımlı kalmadan sistem üzerinde tam hakimiyet kurmak için bilinmesi gereken temel komutları bu rehberde derledim.

1. Dosya ve Dizin Listeleme: ls

Bulunduğunuz dizindeki dosyaları ve klasörleri listelemek için kullanılır. Gizli dosyaları ve dosya detaylarını (izinler, boyutlar) görmek için parametreler eklenir:

ls -la

Buradaki -l detaylı listelemeyi, -a ise noktayla başlayan gizli dosyaları listelemeyi sağlar.

2. Dizin Değiştirme ve Gezinme: cd

Klasörler arasında geçiş yapmak için kullanılır. Örneğin bir alt dizine veya doğrudan kök dizine gitmek için şu kombinasyonlar tercih edilir:

cd /var/www/html   # Belirli bir dizine gider
cd ..              # Bir üst dizine çıkar
cd ~              # Kullanıcının ev (home) dizinine döner

3. Disk Alanı ve Dosya Boyutu Kontrolü: df ve du

Sunucularda disk doluluk oranlarını kontrol etmek hayati önem taşır. Disk durumunu insan tarafından okunabilir (GB/MB) formatta görmek için:

df -h

Belirli bir klasörün (örneğin log klasörünün) ne kadar yer kapladığını öğrenmek için ise şu komut kullanılır:

du -sh /var/log

4. Servis Yönetimi: systemctl

Web sunucusu (Apache/Nginx) veya veritabanı gibi servislerin durumunu kontrol etmek, yeniden başlatmak veya durdurmak için modern Linux dağıtımlarında bu komut kullanılır:

sudo systemctl status nginx    # Nginx durumunu kontrol eder
sudo systemctl restart nginx   # Nginx servisini yeniden başlatır

Bu temel komutlar, Linux sunucularında arıza tespiti ve günlük yönetim operasyonlarında işinizi büyük ölçüde kolaylaştıracaktır. Bir sonraki teknik rehberde görüşmek üzere.